به گزارش روابط عمومی بنیاد بین المللی غدیر و روابط عمومی دانشگاه جامع امام حسین علیه السلام سلسله نشستهای علمی دهه ولایت به منظور آشنایی با ابعاد مختلف واقعه غدیر و کاربردهای در عصر حاضر برگزار شد.
در ادامه خلاصه ای از مهمترین مطالب بیان شده در این سلسله نشستها ارائه شده است:
برگزاری نشست علمی تخصصی «جایگاه امامت در نظام اسلامی»
نشست علمی تخصصی «جایگاه امامت در نظام اسلامی» در خرداد ۱۴۰۵ با سخنرانی دکتر ناصر قیلاوی زاده برگزار شد. در این نشست، موضوع امامت بهعنوان یکی از بنیادیترین و در عین حال چالشبرانگیزترین مباحث در حوزههای فکری، فلسفی، کلامی و اجتماعی اسلام مورد بررسی قرار گرفت.
دکتر قیلاوی زاده در این برنامه با تبیین مبانی بحث، متدولوژی پنجمرحلهای برای فهم مفهوم امامت ارائه کرد و با اشاره به تحول و تکامل معنایی مفاهیم دینی در گذر زمان، بر ضرورت بازخوانی دقیق این مفاهیم در بستر تاریخی و معرفتی تأکید کرد. وی در بخشی از سخنان خود، به تفاوت دیدگاه شیعه با دیگر رویکردها در موضوع جانشینی پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله و نقش امام پرداخت.
سخنران نشست همچنین با استناد به آیات قرآن کریم، بهویژه آیاتی از سوره بقره، جایگاه الهی امام و نقش او در هدایت جامعه را تبیین کرد. وی امام را مرشد، معلم و سرپرست امور دنیوی و اخروی جامعه اسلامی دانست و بر ضرورت وجود چنین جایگاهی در نظام سیاسی اسلام تأکید کرد.
در ادامه این نشست، دکتر قیلاوی زاده با جمعبندی مباحث مطرحشده، پیوند میان موضوع امامت و ولایت فقیه را مورد توجه قرار داد و تصریح کرد که اختیارات فقیه در هدایت جامعه اسلامی، در امتداد اختیارات پیامبر و ائمه علیهمالسلام قابل تحلیل است.
تبیین «ولایت» بهعنوان محور وحدت اسلامی در نشست علمی تخصصی
نشست علمی تخصصی با موضوع «ولایت؛ محور وحدت اسلامی» با سخنرانی دکتر علی خلیلی طسوجی و در چارچوب برنامههای دهه امامت و ولایت برگزار شد.
در این نشست، دکتر خلیلی طسوجی با اشاره به شرایط جهان اسلام و تأثیرات نظام سلطه، ریشه اصلی تفرقه و ازهمگسیختگی امت اسلامی را فقدان یک محور واحد برای رهبری و هدایت دانست. وی تأکید کرد که «ولایت» نهتنها یک مفهوم نظری، بلکه یک رکن اساسی و عملی برای حیات، انسجام و پایداری نظام اسلامی بهشمار میآید.
این استاد دانشگاه در ادامه، با تبیین دیدگاه امام خمینی رحمهاللهعلیه، رابطه میان ولایت و وحدت را رابطهای بنیادین توصیف کرد و گفت از منظر بنیانگذار جمهوری اسلامی، وحدت اسلامی ذیل مفهوم ولایت معنا پیدا میکند و بدون این محور، انسجام حقیقی در امت اسلامی شکل نخواهد گرفت.
وی همچنین با تشریح ابعاد مختلف ولایت، از جمله حمایت، محبت و پیوندهای اجتماعی و اعتقادی، این مفهوم را چارچوبی ضروری برای تقویت همبستگی مسلمانان معرفی کرد. به گفته دکتر خلیلی طسوجی، از مهمترین مؤلفههای ولایت در تحقق وحدت اسلامی میتوان به انسجام درونی، استقلال از قدرتهای ظالم و یکپارچگی امت اسلامی اشاره کرد.
سخنران این نشست در بخش دیگری از مباحث خود، جایگاه رهبری را بهعنوان «قلب تپنده» امت اسلامی توصیف کرد که وظیفه هماهنگسازی و هدایت اجزای مختلف جامعه اسلامی بهسوی هدفی مشترک را بر عهده دارد.
در پایان این نشست، بر ضرورت وحدت بهعنوان یک نیاز راهبردی برای بقای نظام اسلامی تأکید شد و برنامه با اختصاص بخشی به پرسش و پاسخ حاضران به کار خود پایان داد.
تبیین نسبت ولایت و مردمسالاری دینی در نظام سیاسی اسلام
نشست علمی ـ آموزشی «ولایت و مردمسالاری دینی» با سخنرانی دکتر روحالله غلامی در قالب همایش «قیام مبین» برگزار شد. در این نشست، جایگاه مردم در نظام سیاسی اسلام و نقش آنان در تأسیس، پشتیبانی و نظارت بر حکمرانی اسلامی مورد بررسی قرار گرفت.
دکتر غلامی در این نشست با اشاره به تمایز نظام سیاسی اسلام از سایر نظامهای سیاسی، تأکید کرد که حضور مردم در مردمسالاری دینی صرفاً جنبه تشریفاتی ندارد، بلکه نقشی اصیل، فعال و تعیینکننده در شکلگیری و استمرار نظام اسلامی ایفا میکند.
وی در تبیین سطوح مشارکت مردمی، نقش مردم را در سه سطح «تأسیسی»، «حمایتی» و «نظارتی» توضیح داد. به گفته سخنران، مردم در مرحله تأسیس نظام سیاسی، با حمایت و همراهی خود زمینه شکلگیری ساختار اسلامی را فراهم میکنند و پس از آن نیز با پشتیبانی سیاسی و اجتماعی، به استمرار و تقویت نظام کمک میرسانند.
در ادامه این نشست، مبانی استدلالی ولایت فقیه در دو بخش عقلی و نقلی تبیین شد. دکتر فراهانی با اشاره به ضرورت تشکیل حکومت برای اداره جامعه و تحقق عدالت، نقش فقیه جامعالشرایط را در هدایت نظام اسلامی تشریح کرد و در کنار استدلالهای عقلی و فلسفی، به مستندات قرآنی و روایی مرتبط با مشروعیت این نظام و ویژگیهای رهبر جامعه اسلامی پرداخت.
بخش پایانی وبینار به پرسش و پاسخ مخاطبان اختصاص یافت و موضوعاتی همچون عدالت اجتماعی، معیارهای اسلامی در حکمرانی و نحوه اعمال ارزشهای دینی در اداره جامعه مورد بحث قرار گرفت. این نشست با جمعبندی مباحث و تأکید بر ضرورت فهم علمی و جامع از منطق حاکمیت در نظام جمهوری اسلامی ایران پایان یافت.
تبیین پیوند «ولایت و مردمسالاری دینی» در اندیشه امام خمینی (ره)
نشست علمی تخصصی با موضوع «ولایت و مردمسالاری دینی» با سخنرانی حجتالاسلام والمسلمین دکتر علی فراهانی برگزار شد. در این برنامه که با رویکردی آکادمیک و تحلیلی همراه بود، ابعاد پیوند میان جمهوریت و ولایت در نظام سیاسی اسلام مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
دکتر فراهانی در این نشست با تمرکز بر آراء و اندیشههای حضرت امام خمینی (ره)، مدل چهارلایهای را برای تحلیل دقیق این پیوند ارائه کرد. وی با تشریح «لایه کلامی و اعتقادی»، مبانی فلسفه دین و فقه کلان را زیربنای اصلی اندیشه سیاسی اسلام برشمرد و در ادامه به تبیین «لایه اجتماعی» و نقش واقعی جامعه در شکلگیری و استمرار نظامهای سیاسی پرداخت.
عضو هیئت علمی این نشست، در بخش دیگری از سخنان خود به «لایه منطقی و روششناختی» اشاره کرد و سبک منحصربهفرد اجتهاد امام خمینی (ره) در استخراج احکام و اندیشههای سیاسی را عامل اصلی تبیین جایگاه مردم در حکومت اسلامی دانست. وی همچنین در تبیین «لایه حکمرانی»، به تشریح اصول و چارچوبهای عملی اداره جامعه در نظام مبتنی بر ولایت فقیه و مردمسالاری دینی پرداخت.
حجتالاسلام فراهانی در جمعبندی مباحث خود تأکید کرد که در منظومه فکری امام راحل، ولایت و جمهوریت دو رکن تفکیکناپذیرند که در کنار هم، مدل کارآمد حکمرانی اسلامی را شکل میدهند. وی هدف از این رویکرد ساختاریافته را پاسخگویی علمی به شبهات و تبیین دقیق جایگاه رأی و اراده مردم در طول حاکمیت الهی توصیف کرد.
این نشست تحلیلی با پرسش و پاسخ میان اساتید و دانشجویان حاضر در جلسه به پایان رسید.
نشست علمی مجازی «حکمرانی در سیره امام علی علیهالسلام» با سخنرانی دکتر بهادر شهریاری برگزار شد.
در این نشست، مفهوم حکمرانی در چارچوب سیره امام علی(ع) مورد بررسی قرار گرفت و سخنران تأکید کرد که حکمرانی صرفاً به معنای اعمال قدرت سیاسی نیست، بلکه مجموعهای از ابعاد اخلاقی، اجتماعی و مدیریتی را نیز در بر میگیرد. به گفته وی، این مفهوم نقشی مستقیم در حیات، پویایی و بالندگی جامعه دارد.
دکتر شهریاری در ابتدای سخنان خود ضمن قدردانی از برگزارکنندگان، به مناسبتهایی همچون عید قربان و عید غدیر اشاره کرد و این مناسبتها را از ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی مؤثر در عرصه حکمرانی دانست. وی سپس حکمرانی را مفهومی چندبعدی، میانرشتهای و پویا توصیف کرد که علاوه بر حوزه نظر، در عرصه عمل نیز با فرهنگسازی، مدیریت اجتماعی و هدایت فضای عمومی پیوندی جدی دارد.
دکتر پورقیومی همچنین ولایت را سپری چندبعدی در برابر تهدیدات داخلی و خارجی توصیف کرد و گفت این مفهوم، با ایجاد انسجام اجتماعی، مشروعیت سیاسی و ظرفیت مقاومت، نقش مهمی در تقویت امنیت ملی ایفا میکند. وی در بخش دیگری از سخنان خود به تهدیدات نوین، بهویژه جنگ نرم و جنگ شناختی، اشاره کرد و چارچوب ولایت را عاملی مهم در خنثیسازی عملیات روانی و تحریف روایتها دانست.
در پایان این نشست، بر این نکته تأکید شد که ولایت و امنیت ملی، دو مفهوم جدا از یکدیگر نیستند، بلکه در نظام اسلامی رابطهای پویا، چندلایه و راهبردی دارند و ولایت بهعنوان سنگبنای مشروعیت و انسجام، نقش بنیادینی در تأمین و ارتقای امنیت ملی ایفا میکند.
تبیین ولایت و امامت حضرت علی علیهالسلام از منظر قرآن کریم
نشست علمی ـ آموزشی «ولایت و امامت حضرت علی علیهالسلام از منظر قرآن کریم» با سخنرانی حجتالاسلام دکتر یعقوب برزگر برگزار شد. این نشست به مناسبت ایام عید سعید غدیر، سالگرد ارتحال امام خمینی رحمهاللهعلیه و ایام ۱۵ خرداد برپا شد و به بررسی مبانی قرآنی، روایی و تاریخی ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام اختصاص داشت.
حجتالاسلام برزگر در این نشست، استدلالهای اثبات امامت و ولایت حضرت علی علیهالسلام را در سه سطح قرآنی، روایی و تاریخی تبیین کرد. وی با اشاره به آیات نازلشده در شأن اهلبیت علیهمالسلام، احادیث متواتر نبوی همچون حدیث ثقلین و حدیث غدیر، و نیز شواهد تاریخی صدر اسلام، بر جایگاه ممتاز و الهی امیرالمؤمنین علیهالسلام تأکید کرد.
وی در ادامه، با طرح «قانون اصطفا و انتخاب ویژه الهی»، توضیح داد که منصب امامت و ولایت، جایگاهی انتخابی از سوی خداوند است که بر پایه شایستگیها، فضایل و کمالات برگزیدگان الهی استوار میشود. به گفته سخنران، این قاعده در تاریخ انبیا و اولیای الهی نیز سابقهای روشن دارد و از منطق ثابت هدایت الهی پیروی میکند.
سخنران نشست همچنین آیات مرتبط با اهلبیت علیهمالسلام را در دو دسته اصلی «آیات فضایل و کمالات» و «آیات امامت و ولایت» دستهبندی کرد و کوشید از رهگذر این تقسیمبندی، تصویری منسجم از جایگاه قرآنی اهلبیت علیهمالسلام ارائه دهد.
حجتالاسلام برزگر در بخش دیگری از سخنان خود، با استناد به قصص قرآنی مانند ماجراهای حضرت ابراهیم، طالوت و حضرت یوسف علیهمالسلام، الگوی قرآنی مدیریت و رهبری الهی را تشریح کرد و گفت در منطق قرآن، رهبری جامعه بر دو پایه اصلی «علم و دانش» و «توانایی مدیریتی» استوار است.
وی در جمعبندی مباحث خود تأکید کرد که مسئله غدیر و ولایت نباید تنها در چارچوب یک واقعه تاریخی باقی بماند، بلکه باید با نگاهی کاربردی و تمدنی، در نسبت با نیازهای جامعه امروز و استمرار مسیر انقلاب اسلامی تبیین شود. در پایان نشست نیز بر ضرورت ترویج و تبیین این معارف در محیطهای علمی و دانشگاهی و همچنین غدیر و سقیفه انقلاب اسلامی در مقایسه با غدیر و سقیفه انقلاب نبوی تأکید شد.
در جمعبندی این نشست، بر این نکته تأکید شد که ولایت و مردمسالاری دینی در منظومه سیاسی اسلام در تقابل با یکدیگر قرار ندارند، بلکه در کنار هم، زمینه تحقق حکمرانی دینی، مسئولیتپذیری اجتماعی و صیانت از مسیر اسلامی جامعه را فراهم میکنند.
تبیین «مبانی عقلی و نقلی ولایت فقیه» در وبینار تخصصی
وبینار تخصصی «مبانی ولایت فقیه؛ مبانی عقلی و نقلی آن» با سخنرانی حجتالاسلام والمسلمین دکتر پارسا فراهانی برگزار شد. در این نشست، موضوع ولایت فقیه با رویکردی علمی، تحلیلی و مرحلهبهمرحله مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
دکتر پارسا فراهانی در آغاز سخنان خود به تعریفشناسی مفهوم ولایت پرداخت و ضمن تبیین معنای لغوی و اصطلاحی آن، تفاوت ولایت با مفاهیمی همچون خلافت را توضیح داد. وی در ادامه، تعریف فنی ولایت فقیه را تشریح کرد و جایگاه آن را در نظام اندیشه سیاسی اسلام مورد توجه قرار داد.
سخنران این وبینار در بخش دیگری از مباحث خود، به شرایط و ویژگیهای فقیه از منظر حضرت امام خمینی رحمهاللهعلیه اشاره کرد و تسلط بر فقه، عدالت، توانایی مدیریتی و برخورداری از بینش اجتماعی و سیاسی را از مهمترین بایستههای رهبری در جامعه اسلامی دانست.
حجتالاسلام والمسلمین فراهانی همچنین با بررسی قلمرو اختیارات فقیه، دیدگاههای مختلف در این زمینه را مطرح کرد و به مقایسه نظریات «ولایت مطلقه» و «ولایت مقیده» پرداخت. وی تأکید کرد که فهم صحیح از گستره اختیارات ولی فقیه، نیازمند توجه همزمان به مبانی فقهی، عقلی، اجتماعی و حکمرانی اسلامی است.
دکتر غلامی در بخش دیگری از سخنان خود، نقش نظارتی مردم را از ارکان مهم مردمسالاری دینی دانست و تصریح کرد که نظارت عمومی بر عملکرد کارگزاران و مدیران، مانع بروز فساد، انحراف و فاصله گرفتن حکمرانی از اصول اسلامی میشود.
سخنران نشست همچنین با پیوند دادن مبانی نظری حکمرانی اسلامی با عرصه عمل اجتماعی، نظام سیاسی اسلام را الگویی دانست که مشروعیت و پایداری آن در گرو تعامل فعال، هوشیاری اجتماعی و حضور مسئولانه مردم است.
در ادامه این نشست، سخنران با تبیین جایگاه ویژه سیره امام علی(ع) در بحث حکمرانی، نزدیکی ایشان به پیامبر(ص)، تجربه مسئولیت سیاسی و مواجهه با مسائل پیچیده اجتماعی را از دلایل اهمیت این موضوع برشمرد. او با تفکیک سه دوره از زندگی امام علی(ع)، تمرکز بحث را بر دوره حکومت و خلافت قرار داد و مؤلفههایی چون تشخیص درست مسئله، راهبرد روشن و مستند، شفافیت، پاسخگویی، ارتباط مستقیم با مردم، عدالت در تقسیم بیتالمال و مقابله با تبعیض و ویژهخواری را از مهمترین شاخصهای حکمرانی علوی دانست.
دکتر شهریاری در جمعبندی سخنان خود تصریح کرد که در منطق امام علی(ع)، حکمرانی با صداقت، هماهنگی میان گفتار و عمل و پایبندی اخلاقی معنا پیدا میکند، نه صرفاً با حفظ قدرت سیاسی. در بخش پرسش و پاسخ نیز تأکید شد که حکمرانی در نگاه امامان، حتی برای افرادی که در قدرت رسمی حضور ندارند، نوعی مسئولیت اخلاقی و مدیریتی به شمار میآید. وی در پایان پیشنهاد کرد این موضوع به دلیل گستردگی و اهمیت آن، در قالب پژوهشهای گروهی و نشستهای تکمیلی با عمق بیشتری دنبال شود.
بررسی جایگاه نهجالبلاغه از منظر امامین انقلاب اسلامی
نشست علمی ـ آموزشی «نهجالبلاغه از منظر امامین انقلاب اسلامی» با سخنرانی دکتر محمدعلی مشایخیپور برگزار شد. در این نشست، جایگاه نهجالبلاغه بهعنوان میراثی عظیم و جاودان پس از قرآن کریم و نقش آن در تربیت انسان، حکمرانی اسلامی و مدیریت جامعه مورد بررسی قرار گرفت.
دکتر مشایخیپور در آغاز سخنان خود، با اشاره به اهمیت نهجالبلاغه در منظومه معارف اسلامی، این کتاب را یکی از مهمترین منابع هدایت مادی و معنوی بشر پس از قرآن کریم دانست و تأکید کرد که نهجالبلاغه همواره مورد توجه و شرح عالمان شیعه و اهل سنت بوده است.
وی در ادامه، دیدگاههای امام خمینی رحمهاللهعلیه و رهبر معظم انقلاب اسلامی مدظلهالعالی درباره نهجالبلاغه را در قالب پنج رکن اساسی تبیین کرد. به گفته سخنران، نهجالبلاغه مکتبی برای تربیت انسان کامل، منشوری برای حکمرانی عادلانه، کتابی برای مبارزه و بصیرت، شاخصی برای ارزیابی کارگزاران و منبعی جامع برای مدیریت جامعه اسلامی است.
دکتر مشایخیپور در بخش دیگری از سخنان خود، با تأکید بر نقش تربیتی نهجالبلاغه، این اثر گرانسنگ را بستری برای رشد و کمال انسان معرفی کرد و افزود که آموزههای امیرالمؤمنین علی علیهالسلام در این کتاب، افزون بر هدایت فردی، راهنمایی روشن برای اداره جامعه و تحقق عدالت اجتماعی ارائه میدهد.
سخنران نشست همچنین با تبیین جایگاه نهجالبلاغه در حوزه حکمرانی و عدالت، آن را الگویی زنده برای سنجش عملکرد مدیران و مسئولان جامعه اسلامی دانست. وی تصریح کرد که نهجالبلاغه صرفاً متنی تاریخی نیست، بلکه منبعی جاری و کاربردی برای تصمیمسازی، مسئولیتپذیری و پیشبرد امور در نظام اسلامی به شمار میرود.
در پایان این نشست، بر ضرورت بازخوانی مستمر نهجالبلاغه در پرتو اندیشههای امامین انقلاب اسلامی تأکید شد و این کتاب بهعنوان راهنمایی جامع برای تربیت انسان، تقویت بصیرت، مقابله با انحرافات و تحقق حکمرانی عادلانه معرفی شد.
بررسی نسبت «ولایت و امنیت ملی» در دانشگاه امام حسین (ع)
نشست علمی تخصصی «ولایت و امنیت ملی؛ بنیادهای نظری و کارویژههای راهبردی» با سخنرانی دکتر ایوب پورقیومی در دانشگاه امام حسین علیهالسلام برگزار شد. در این نشست، نسبت راهبردی میان مفهوم ولایت و امنیت ملی در چارچوب نظام جمهوری اسلامی ایران مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
دکتر پورقیومی در این برنامه با ارائه تحلیلی سهسطحی، رابطه ولایت و امنیت ملی را در سطوح بنیادین، ساختاری و کارکردی تبیین کرد. وی در سطح بنیادین، ولایت را منبع هویتسازی و مشروعیتبخشی به نظام سیاسی دانست و در سطح ساختاری، بر نقش آن در رهبری راهبردی، سیاستگذاری کلان و هماهنگسازی ارکان نظام تأکید کرد.
سخنران نشست در ادامه، با اشاره به سطح کارکردی و عملیاتی ولایت، نقش آن را در دفاع، مقابله با تهدیدات اطلاعاتی، تحقق عدالت و الهامبخشی اجتماعی تشریح کرد. وی با نقد تعریف سنتی و سکولار از امنیت که عمدتاً بر بقای فیزیکی دولت متمرکز است، بر ضرورت توجه به مفهوم «امنیت متعالی» تأکید کرد؛ مفهومی که افزون بر ثبات سیاسی و اجتماعی، به بهزیستی معنوی و شکوفایی جامعه نیز نظر دارد.
ثبت دیدگاه